DEVAMI >>. 7-8 metrelik uzunluğa sağıp kıvrımlı borular halindedir. Burada tüm besinlerin son sindirimi gerçekleşir. Sindirilen besinlerin kana karışması sağlanır. DEVAMI >>. Besinlerdeki fazla su kalın bağırsaktan geri emilir. Burada bir süre bekleyen besin artıkları (posa) anüs yardımıyla dışarı atılır. DEVAMI >>. Besinlerinsindirimi 5 sınıf konu anlatımı Besinlerin sindirimi 5 sınıf konu anlatımıFaturanızın son ödeme tarihini öğrenmek için tıklayın Önünüze gelen sayfada güncel fatura tutarınızı ve hemen altında kesilmiş son faturanızı görebilirsiniz. Besinlerin yutulmasını sağlar, nefes alma ve konuşmada da görevlidir. Besinlerin ağızdan yemek borusuna iletilmesini sağlar. Sindirim gerçekleşmez. 3. Yemek borusu Besinlerin mideye iletilmesini sağlar. 25 cm uzunluğundadır. Kaslı ve esnek yapısı vardır. Sindirim gerçekleşmez. 4. Mide Besinler midede toplanır. 5. Sınıf Fen Bilimleri Sindirim-Boşaltım. Hangisi besinleri taşıma görevi yapar? Besinlerin sindirimi ile ilgili verilenlerden hangisi daha sonra gerçekleşir? Hangisinde sindirimi sağlayan sıvı salgılanmaz? Enerji oluşumu sonucu açığa çıkan zararlı maddeleri hangisi taşır? BİLİMDENBİR DİLİM. Bu site Cumhuriyet Mahallesi Ahmet Haşhaş İlköğretim Okulu Bilim, Fen ve Teknoloji Kulubü adına Hatice Akbay tarafından hazırlanmıştır. Besinlerdeki Nişasta, Protein, Karbonhidrat ve Yağ Tayini. DENEYİN AMACI : Çeşitli besin maddelerinde bulunan organik bileşikleri saptamak. Önermelerve Bileşik Önermeler Konu anlatımı lütfen kapsamlı olsun 15⁴ +15⁴+15⁴+15⁴+15⁴_____ 5⁵isleminin sonucu kaçtır bir işçi 4000 tl ile 15 tane dolar alabiliyor bu işçi 45.000 dolar alabilmesi için kaç tl lazımdır? BgH98O. Sindirim Sistemi Konu Anlatımı, Sindirim, besin maddelerinin su ve enzimler yardımı ile en küçük yapıtaşlarına kadar parçalanmasıdır. Sindirim sistemi, ağızdan başlayıp anüste sona eren ve organ olarak ağız, yutak, yemek borusu, mide, onikiparmak bağırsağı, safra, karaciğer, ince ve kalın bağırsak, pankreas ve anüsten oluşan sistem bütününe verilen isimdir. Sindirim sistemi konu anlatımıSindirim Şekilleri iki çeşittir. Bunlar; Mekanik sindirim öğütme, besinlerin çiğneme ve kaş hareketleri ile küçük parçalara ayrılmasına sindirim hidroliz, besinlerin salgılar yardımı ile parçalanması olayına sistemi organları;Ağız, mekanik sindirim başlangıç noktasıdır. Yutak, besinlerin yemek borusuna iletilmesini borusu, yapısındaki kaslar sayesinde besinlerin mideye iletimini besinlerin parçalara ayrılması burada başlar. Mide öz suyu ile kimyasal sindirim başlamış olur. İnce bağırsak, yağların kimyasal sindirimi burada başlamış olur. Pankreas öz suyu ile yağ, protein ve karbonhidrat sindirimi tamamlamış olur. Kalın bağırsak, besinlerde kalan su burada emilir. Kalan posa anüse dışarı atılması için gönderilir. Anüs, besinlerin atık kısmının vücuttan atılması gerekir. Bu görevi anüs üstlenir. Son Güncelleme 141549 Sindirim Sistemi Konu Anlatımı ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini geliştirerek Herkese açık dizin kaynağımıza katkıda bulunabilirsiniz. 0 Yorum Yapılmış "Sindirim Sistemi Konu Anlatımı" Kayıtlı yorum bulunamadı ilk yorumu siz ekleyin 3 Sınıf Konu Anlatımı 3 Sınıf Konu Anlatımı; İlkokul derecesi olan 3. sınıf öğrencilerine temel dersler olarak Türkçe, Matematik, Fen bilgisi, Hayat bilgisi ve İngilizce dersleri verilmektedir. 3. sınıf öğrencileri bazı dersleri son olarak görmüş oluyor bu sınıf derecesin... Zamirler Konu Anlatımı Zamirler konu anlatımı, Türkçe'nin temel konularından bir tanesidir. İlerleyen konuları iyice kavrayabilmek ve birbiri ile bağdaştırıp mantığa oturtabilmek adına zamirler konu anlatımını bilmek oldukça Bir diğer adı ''adıl'' olan zam... 9 Sınıf Biyoloji Konu Anlatımı biyoloji konu anlatımı konuları içerisinde pasif taşıma, aktif taşıma, koloniler, canlıların sınıflandırılması, bakteriler, hormonlar gibi konular yer alır. biyoloji konu anlatımı konuları içerisinde en önemli olan konular organeller,... Bağlaçlar Konu Anlatımı Bağlaçlar konu anlatımı, kendi başlarına bir anlam ifade etmeyen, özellikle kullanıldığı cümlelerde söz ve söz öbeklerini birbirine bağlayan sözcüklerin tümüne denilmektedir. Bağlaçlar konu anlatımı kapsamında bağlaçlar edatlardan değişik olarak c... İstatistik Konu Anlatımı İstatistik Konu Anlatımı, günlük hayatımızda basit işlemlerden zor işlemlere kadar her alanda kullanılan bir konudur. İstatistikte verileri grafiklerle göstermek çok önemlidir. bu grafikler arasında çizgi grafiği, sütun grafiği ve daire grafiği bulun... Tarih Konu Anlatımı Tarih konu anlatımı, tarihte ilk Türk devletleri denince akla önce Asya ve Avrupa'da kurulan devletler gelmektedir. Karadeniz'in kuzey kısmından Tuna nehrine kadar uzanan bölgede yaşayan halk İskitlerdir. Asya Hun imparatorluğu, Mete han zamanında e... 9 Sınıf Coğrafya Konu Anlatımı 9. sınıf coğrafya konu anlatımı içerisinde anlatılan konu başlıkları doğa ve insan, harita bilgisi, coğrafi konum kavramları, saat dilimleri, tarih değiştirme çizgisi, zaman problemleri, dünyanın şekli ve hareketleri, mevsimler ve özellikleri, atmosf... Kesirler Konu Anlatımı Kesirler konu anlatımı, matematiğin önemli konularından biridir. 4. ve 5. sınıf matematik müfredat konularından olup birikimli olarak devam etmektedir. İlerde çeşitli işlemlerde öğrencilerin karşılarına çıktığından iyice öğrenilmesi şart olan konular... Doğruda Açılar Konu Anlatımı Doğruda açılar konu anlatım, nokta konusu ile başlar ve geometrinin temel konularından biridir. Doğruda açılar konusu özellikle lise derslerinde ayrıntılı bir şekilde okutulmaktadır. O zaman nokta bir doğruyu oluşturan başlangıç büyüklüğü olmayan olu... 7 Sınıf Fen Konu Anlatımı 7 sınıf fen konu anlatımı, vücudumuzdaki sistemler konusu, sindirim sistemi ağızda başlar ve anüste son bulur. Sindirim sistemi organları ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince barsak, anüsten meydana gelir. 7 sınıf fen konu anlatımı içinde yer alan s... Yazım Kuralları Konu Anlatımı Yazım kuralları konu anlatımı, yazım kuralları kişilerin yazılarda daha anlaşılır ve benimsenen bir dil kullanmaları için geniş kapsamlı bir konudur. Yazım kuralları konu anlatımı bir çok kaynak kitaplarda farklı şekillerde yer alır. Örnekler vererek... 9 Sınıf Edebiyat Konu Anlatımı edebiyat konu anlatımı konuları sözel konular olduğu için öğrenciler tarafından sevilen konulardır. Özellikle günlük hayatta var olan edebiyat çok ilgi çekmektedir. edebiyat konu anlatımı konuları içerisinde güzel sanatlar ve edebiyat... 9 Sınıf Tarih Konu Anlatımı Mantık Konu Anlatımı İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Konu Anlatımı Üslü Sayılar Konu Anlatımı Rasyonel Sayılar Konu Anlatımı 6 Sınıf Fen Konu Anlatımı 9 Sınıf Matematik Üçgenler Konu Anlatımı Çember Konu Anlatımı İşlem Konu Anlatımı Fen Konu Anlatımı Anlatım Bozuklukları Konu Anlatımı Doğal Sayılar Konu Anlatımı 9 Sınıf Kümeler Konu Anlatımı 10 Sınıf Matematik Konu Anlatımı Kalıtım Konu Anlatımı Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi Konu Anlatımı Dalgalar Konu Anlatımı Ekler Konu Anlatımı 3 Sınıf Konu Anlatımı Zamirler Konu Anlatımı 9 Sınıf Biyoloji Konu Anlatımı Bağlaçlar Konu Anlatımı İstatistik Konu Anlatımı Tarih Konu Anlatımı 9 Sınıf Coğrafya Konu Anlatımı Kesirler Konu Anlatımı Doğruda Açılar Konu Anlatımı 7 Sınıf Fen Konu Anlatımı Yazım Kuralları Konu Anlatımı 9 Sınıf Edebiyat Konu Anlatımı Popüler İçerik 10 Sınıf Matematik Konu Anlatımı 10. sınıf matematik konu anlatımı, genellikle zor ve uğraştırıcı fakat konuya hakim olduktan sonra sevilen konuların olduğu bir yıldır. Fakat bu konul... Kalıtım Konu Anlatımı Kalıtım Konu Anlatımı; Fiziksel ve psikolojik olan karakterlerin anne ve babadan çocuklarına aktarılması bu karakterlerin iç güdü davranışları ile nes... Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi Konu Anlatımı Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi konu anlatımı, Atatürk ilkeleri halkın mutluluğunu huzurunu refah seviyesinin yükselmesini amaçlayan birlik ve bera... Dalgalar Konu Anlatımı Dalgalar konu anlatımı genellikle anlaşılması zor olan konular arasındadır. Dalgalar konusu müfredatında, optik ünitesi içerisinde yer alır. ... Ekler Konu Anlatımı Ekler Konu Anlatımı, genellikle sözcüklere cümlelerde görev verilirken ve bu sözcüklerden yeni kelimeler türetileceği zaman ilk olarak eklere yer veri... Biyoloji ayt konu anlatımı, Biyoloji tyt konu anlatımı , Biyoloji yks konu anlatımı… Merhaba arkadaşlar sizlere bu yazımızda Sindirim Sistemi hakkında bilgi vereceğiz. Yazımızı okuyarak bilgi edinebilirsiniz.. Sindirim Sistemi Sindirim Çeşitleri Sindirim Organları Besinlerin Kimyasal Sindirimi ve Emilimi Sindirim sistemi, sindirim borusu sindirim kanalı ile sindirim bezlerini içeren, çok hücreli hayvanlarda yiyeceğin vücuda alınımı, sindirilmesi, gerekli besin ve enerjinin absorbe edilmesi ve atık maddelerin vücuttan atılması ile ilgilenen organ sistemidir. Sindirim Çeşitleri Mekanik Sindirim Besinlerin enzim kullanılmadan sadece fiziksel olarak küçük parçalara ayrılması olayına mekanik fiziksel sindirim denir. Bu sindirim türünde, besinin kimyasal yapısı değişmezken sadece fiziksel değişim gerçekleşir. Örneğin, ağızda dişlerin lokmaları daha küçük parçalara ayırması. Mekanik sindirimin amacı; Besinlerin yüzeyini arttırarak enzimlerin etkinliğini arttırmak böylece kimyasal sindirimi kolaylaştırmaktır. Kimyasal Sindirim Dışarıdan alınan besin maddelerinin su ve enzimler yardımıyla yapı taşlarına monomerlerine kadar parçalanmasıdır. Kimyasal sindirim hidroliz tepkimeleriyle gerçekleşir. Hidroliz; büyük biyolojik moleküllerin suyun eklenmesiyle parçalanmasıdır. ATP harcanmaz. Kimyasal sindirimin temel amacı; Polimerlerin veya makro moleküllerin yapı birimlerine ayrılmasını sağlamak, böylece enerji verici molekülleri hücre içine alabilmektir. Kimyasal sindirim, gerçekleştiği yere göre hücre içi ve hücre dışı olmak üzere ikiye ayrılır. Hücre dışı sindirim Hücrenin dış ortama enzim salgılamasıyla gerçekleşir. Sindirim sonucu oluşan monomer yapılı besinler difüzyon ve aktif taşımaya hücre içine alınır. Saprofit bakteri mantarlarda, böcekçil bitkilerde ve omurgalı hayvanlarda görülür. Hücre içi sindirim Fagositoz ve pinositoz yoluyla hücreye alınan besinlerin lizozom enzimleriyle parçalanmasıdır. Amip, öglena gibi tek hücrelilerde ve akyuvar hücrelerinde görülür. Sindirim Organları İnsanda sindirim sistemi, sindirim olaylarının gerçekleştiği sindirim kanalı ve sindirime yardımcı organlardan oluşur. Sindirim kanalı; ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak ve anüsten meydana gelir. Sindirime yardımcı organlar; tükürük bezleri, pankreas, karaciğer ve safra kesesinden meydana gelir. Sindirim Kanalı Organları Ağız Ağız boşluğu; tükürük bezleri, mukoza, dişler ve dili kapsar. Gıda ve suyun vücuda alınmasına yarayan bir açıklıktır. Bir üst ve alt dudak ile kapatılmıştır. Ağızda bulunan dişler bütün besinlerin mekanik sindirimini yapar. Ağızda kimyasal sindirim tükürük bezlerinin salgısındaki amilazpityalin ile sağlanır. Yutak Ağız boşluğu, burun boşluğu, yemek ve soluk borusu arasındaki geçittir. Yutağın sindirimdeki görevi, ağızda öğütülen besinleri yemek borusuna iletmektir. Bu olay yutkunma ile gerçekleşir. Yutkunma sırasında gırtlak kapağı epiglotis, soluk borusunu kapatarak besinlerin soluk borusuna kaçmasını engeller. Yemek Borusu Yutak ile mide arasında 20-22 cm arasında uzunluğunda, 2 cm çapında bir kanaldır. Enine kesitinde,dışta bağ doku,ortada düz kas,en içte ise epitel doku yer alır. Epitel doku peristaltik hareketlerle besini mideye hareket yutkunma ile başlayıp besinlerin mideye inmesini kolaylaştırır Mide Sindirim sisteminin en geniş kısmıdır. Diyaframın altında, karın boşluğunun üst sol bölgesinde bulunur. Yemek borusu ile bağlandığı yere mide ağzı kardia, ince bağırsağa bağlandığı yere mide kapısı pilor bölgesi, midenin en geniş kısmına da fundus denir. Mide dıştan içe doğru, bağ dokuperiton,kas doku,düz kıs,alt mukoza epitel,mukozaepitel olmak üzere dört katmandan oluşur. Bağ doku periton denilen zar ile sarılmıştır. Bu zar midenin diğer organlara sürtünerek aşınmasını engeller. Mide bezleri, HCl asidi ve pepsinojen enzimi üretir. Ayrıca mukoza tabakası tarafından mukus alt mukoza tabakası tarafından gastrin hormonu üretir. Çocuklarda ise lap enzimirennin üretilir. HCL asit olduğundan mikropları öldürür pepsinojeni aktifleştirir. Midede yalnız protein sindirimi gerçekleşir. Mide kasları , besinleri mide özsuyu ile karıştırarak kimus denilen bulamacı oluşturur. Midenin çalışmasını vagus siniri ve gastrin hormonu düzenler.[Besinler ağızda çiğnenirken vagus siniri mide hücrelerini uyarır . Ve mide hücrelerinden gastrin hormonu salgılanır.] İnce Bağırsak Mide ile kalın bağırsak arasında yer alan uzun kıvrımlı yaklaşık m. boyunda bir yapıdır. Tüm besin maddelerinin sindiriminin tamamlandığı ve sindirilen besinlerle diğer küçük moleküllerin emilerek kana geçtiği yerdir. İnce bağırsağın mideden sonra gelen ilk kısmına onikiparmak bağırsağı duodenum adı verilir. Burası sindirimin ve emilimin en yoğun gerçekleştiği yerdir. Pankreas özsuyu ve safranın sindirim kanalına girişi burada gerçekleşir. Onikiparmak bağırsağından sonra gelen orta kısma boş bağırsak jejenum, boş bağırsaktan kalınbağırsağa kadar olan kısmına ise kıvrımlı bağırsak ileum adı verilir. İnce bağırsak, midede olduğu gibi içten dışa doğru mukoza tabakası, düz kaslar ve bağ dokudan oluşur. Bağ dokusunun üzerini periton örter. İnce bağırsağın iç yüzeyindeki mukoza tabakası, besinlerin emilimini artırmak için katlanarak bağırsak boşluğuna doğru villus tümür adı verilen kıvrımlar oluşturur. Villusları oluşturan epitel hücrelerinin yaptığı sitoplazmik uzantılara mikrovillus denir. Kalın Bağırsak İnce bağırsaktan başlayıp anüs ile sonlanan 1-1,5m boyunda yapıdır. Üç kısmı vardır. Sindirimin bitmesi olayının en sonundan bir önce olan organdır. Bu organda posa içindeki son su ve vitaminler dediğimiz bölgede başlar. Rektum dediğimiz bölgede ise son bulur. Kör bağırsağın çekum ucunda apandis denilen parmak şeklinde bir çıkıntı vardır. Bunun iltihabına apandisit denir. Goblet hücreleri mukus salgılayarak sindirim artıklarının posa atımını kolaylaştırır. Villus gibi kıvrımlar yoktur. Burada enzim üreten hücreler bulunmadığı için kimyasal sindirim görülmez. Mineral , tuz ve suyun emilimi gerçekleştirilir. Sindirim atıkları geçiçi olarak kalın bağırsakta toplanır. Bu sırada simbiyotik bakterilerin sentezlediği K ve B vitaminleri kana verilir. Meydana gelen dışkı içinde ; sindirim artıkları , selüloz , ölü bakteriler , epitel hücreleri bulunur. Sindirime Yardımcı Organlar Sindirime yardımcı organlar; tükürük bezleri, pankreas, karaciğer ve safra kesesinden meydana gelir. Tükürük Bezleri Sindirime yardımcı olan tükürük; kulak altı, çene altı ve dil altında bulunan tükürük bezleri tarafından salgılanır. Pankreas Midemiz ile onikiparmak bağırsağımızın tam olarak arasında yer alan, yaprak görünümünde bir organımızdır. Hem hormon salgılar hem de sindirime yardımcı olur bu yüzden karma bez olarak da adlandırılır. Sindirim görevinde salgıladığı salgıları virsung kanalı ile onikiparmak bağırsağına iletir. Bu salgıların oluşumda sekretin hormonu ve kolesistokinon hormonları birlikte çalışırlar. Karaciğer Midemizin üst kısmında karın boşluğumuzun ise sağ tarafında bulunun bir organımızdır. Karaciğer iki loptan oluşmaktadır. Sağ lopbun alt kısmında safra kesesi bulunur. Karaciğer tarafından salgılanan safra sıvısı safra kesesinde birikir. Onikiparmak bağırsağımız da salgılanan hormona kolesistokinon hormonu denir ve bu hormonun etkisi ile safra kesesi kasılır. Kasılan safra kesesi içinde bulundurduğu safrayı koledok kanalı ile onikiparmak bağırsağına ulaştırır. Safra Kesesi Mideden gelen asidik özellikteki kimusu nötralize eder. Böylece pankreas ve bağırsak enzimlerinin etkinliğinin artmasını sağlar. Safra tuzları yağların mekanik sindirimini yaparak lipaz enziminin etkinliğini arttırır. Safra, yağların sindirim ürünlerinin ve yağda çözünen vitaminlerin A, D, E, K ince bağırsaktan emilimini kolaylaştırır. İnce bağırsaktaki villusların hareketini hızlandırarak emilimin artmasını sağlar. Safra pigmentleri dışkıya rengini verir. Safra aynı zamanda antiseptik bir görev yaparak bağırsaktaki atık maddelerin kokuşmasını ve zararlı bakterilerin üremesini engeller. Safra, alyuvarlardaki hemoglobinin parçalanması sonucu açığa çıkan bilirubin gibi yıkım ürünlerinin dışarı atılmasında rol oynar. Biluribin atılması gerçekleşmezse kanda birikerek sarılığa neden olur. Besinlerin Kimyasal Sindirimi ve Emilimi Vücuda alınan besinlerin bir kısmı sindirilerek emilirken bir kısmı da doğrudan emilir. Emilimin büyük kısmı bağırsaklarda gerçekleşir. Bunun yanı sıra ağız ve mide emilimin yapıldığı diğer organlardır. Besinlerin Kimyasal Sindirimi Karbonhidratların sindirimi Karbonhidratların kimyasal sindirimi ağızda başlar, ince bağırsakta tamamlanır. Ağız Tükürükte bulunan tükürük amilazı pityalin, nişasta ve glikojen moleküllerini parçalayarak iki glikozdan oluşan maltoz ve küçük polisakkarit zinciri olan dekstrine dönüşür. İnce bağırsak Ağızda başlamış olan karbonhidrat sindirimi pankreastan salgılanan amilaz enzimi ile ince bağırsakta devam eder. Pankreastan salgılanan ve tükürüktekinden daha etkili olan amilaz enzimi ağızda sindirilemeyen nişasta ve glikojeni onikiparmak bağırsağında maltoz ve dekstrine parçalar. Yağların Sindirimi Yağların sindirimi sadece ince bağırsakta gerçekleşir. Yağların sindirimini hızlandırmak için karaciğer safra sıvısı salgılar. Safra sayesinde büyük yağ parçacıkları ufak yağ damlacıklarına dönüşür. Bu sayede yağların yüzey alanı artar ve pankreastan salgılanan lipaz enzimi yağları daha hızlı sindirir. Proteinlerin Sindirimi Proteinlerin sindirimi mide de başlar. Mide’nin salgıladığı pasif pepsinojen enzimi HCl ile aktif olan pepsin enzimine dönüşür. Daha sonra da proteinleri sindirmeye başlar. Mide de proteinlerin çok azı tam olarak sindirilebilir. Proteinlerin sindirilmesi ince bağırsakta tamamlanır. Besinlerin kimus’un ince bağırsağa geçmesiyle ince bağırsak hücreleri uyarılır. Uyarılan ince bağırsak hücreleri enterokinaz enzimini salgılar. Enterokinaz, pankreasın salgıladığı tripsinojen enzimini aktifleştirir. Aktifleşen tripsinojen enziminin adı tripsin olur. Tripsin ezimi ise polipeptitleri, dipeptitlere çevirir. Dipeptiler ise erepsin enzimiyle aminoasitlere parçalanır ve proteinlerin sindirimi biter. Nükleik asitlerin sindirimi Nükleik asitlerin sindirimi pankreastan salgılanan nükleazlar DNAaz, RNAaz olarak adlandırılan enzim grubu ile ince bağırsakta olur. Nükleazlar, DNA ve RNAʼyı nükleotitlere parçalar. Nükleotitler ise ince bağırsak epitel enzimleri olan nükleotidaz ile nükleozitlere, nükleozitler de nükleozidaz ve fofatazlar ile azotlu bazlar, şekerler ve fosfatlara ayrılarak sindirimleri tamamlanır. Besinlerin Emilimi Vücuda alınan besinlerin bir kısmı sindirilerek emilirken bir kısmı da doğrudan emilir. Emilimin büyük kısmı bağırsaklarda gerçekleşir. Bunun yanısıra ağız ve mide emilimin yapıldığı diğer organlardır. Su, glikoz, amino asit. mineraller ve suda eriyen vitaminler ince bağırsak epitel hücrelerine emilir ve kılcal kan damarlarına geçerek kan dolaşımı ile kalbe taşınır. Gliserol, yağ asitleri ve yağda eriyen vitaminler ince bağırsak epitel hücrelerine emilir. Epitel hücrelerinde yağ asitleri gliserolle birleşir ve yağ oluşturur. Oluşan yağlar kolesterol ve özel proteinlerle sarılarak şilomikrona dönüşür. Şilomikron lenf kılcalına geçerek taşınır. BESİNLERİN SİNDİRİMİ Besinlerin enerjiye dönüşebilmesi için en küçük parçalara ayrılması ve vücudumuzun her alanına dağılması gerekir. Besin maddelerinin vücut tarafından kullanılabilmesi için en küçük parçalara ayrılmasına sindirim denir. Vücutta sindirimin gerçekleştiği yapı ve organlar aşağıdaki görselde gösterilmektedir. Sindirim Sistemi Yapı ve Organları Ağız Sindirim ağızda başlar. Bütün besinler ağızda, dişler yardımıyla küçük parçalara ayrılır. Tükürük bezleri, tükürük salgısıyla besinleri yumuşatır, kayganlaştırır, nişastalı besinleri şekere dönüştürür. Yutak Yutak, ağızdan gelen lokmaları yemek borusuna gönderir. Yemek borusu Yutaktan yemek borusuna geçen lokmalar yemek borusunun kasılma ve gevşeme hareketiyle mideye iletilir. Mide Yemek borusundan gelen besinler midede toplanır. Mide duvarındaki kaslar kasılıp gevşeyerek midenin çalkalama hareketleri yapmasını sağlayıp besinleri küçük parçalara ayırır. Besinler midede 2–3 saat kalır. Daha sonra ince bağırsaklara geçer. İnce bağırsak İnce bağırsağın mideye yakın taraftaki 20–25 cm’lik kısmına “on iki parmak bağırsağı” denir. Besinlerin sindirimi on iki parmak bağırsağında devam eder. Besinler ince bağırsak boyunca ilerlerken buradaki sindirim salgılarının etkisiyle küçük yapı birimlerine ayrılır ve kana geçer. Kalın bağırsak Kalın bağırsak, besin posaları içindeki suyu emerek alır. Kalan parçaları anüse doğru iter. Besinlerin sindirim aşamaları; Besinlerin vücudumuzdaki yolculuğu ağızda başlar. Ağza alınan besinler dişler tarafından öğütülüp parçalanır. Besinler, ağızdaki tükürük ile ıslatılarak yumuşatılır ve yutulacak hâle getirilir. Yutma ile yutağa geçen besinler yemek borusuyla mideye iletilir. Mideye gelen besinler mide tarafından salgılanan sıvı ile karışarak değişikliklere uğrar. Midenin kasılıp gevşeme hareketleriyle bulamaç hâline gelen besinler ince bağırsağa geçer. Besinler içerisindeki yapı taşları ince bağırsakta emilerek kana geçer. Emilimden sonra kalan posa kalın bağırsağa gönderilir. Posa içerisinde kalan mineral, vitamin ve suyun bir kısmı kalın bağırsakta emilir. İyice katılaşmış posa, dışkı olarak anüsten atılır ve sindirim böylece tamamlanmış olur. şeklindedir. Vitaminler, mineraller ve su herhangi bir sindirim işlemine uğramadan kana geçerler. Diş Çeşitleri Bebekler dünyaya geldiğinde dişleri yoktur. Ancak beş ile on ikinci aylar arasında ilk dişleri çıkar. İki buçuk ile üç yaşına kadar 20 tane süt dişi tamamlanır. Her çenede 4 kesici, 2 köpek dişi, 4 tane de azı dişi vardır. Altı-yedi yaşından itibaren süt dişleri dökülür, yerine kalıcı dişler çıkmaya başlar. Kalıcı dişler 28 tanedir. Daha sonra 20’lik diş dediğimiz 4 diş daha çıkar ve böylece 32 diş tamamlanmış olur. Dişlerimiz şekil ve görev bakımından birbirlerinden farklılık gösterir. Şekil ve görevlerine göre dört çeşit diş vardır Kesici Dişler Alt ve üst çenede dörder tane olmak üzere toplam sekiz tane kesici diş vardır. Uçları balta ağzına benzer ve keskindir. Yiyecekleri ısırmaya ve koparmaya yarar. Köpek Dişleri Kesici dişlerin sağında ve solunda birer köpek dişi vardır. Alt ve üst çenede toplam dört köpek dişi bulunur. Uçları sivridir. Besinleri ısırmaya ve koparmaya yarar. Azı Dişleri Alt ve üst çenede sekizer tane bulunur. Toplam on altı tanedir. Dişlerin yüzeyleri geniş ve girintili çıkıntılıdır. İki azı arasına sıkıştırılan besinler değirmen taşları arasına sıkışmış gibi ufalanıp öğütülür. Yirmi Yaş Dişleri Alt ve üstte ikişer tane bulunur. Toplam dört tanedir. Şekli ve görevleri azı dişler gibidir. 18-22 yaşları arasında çıkar. Diş Sağlığı ve Bakımı Ağız ve diş sağlığının korunması çok önemlidir. Ağız ve dişlerin sağlıksız olması, vücutta sindirim ve diğer bazı yapıların da sağlıksız olmasına sebep olur. Bu durum, sürekli olarak çürük dişlerin ve ağız kokusunun oluşumuna, diş ve baş ağrısına, böbreklerin zarar görmesine ve sindirim bozukluklarına neden olur. Ağız ve dişlerin sağlıklı olması için; Özellikle gelişme çağındaki bireyler A, C, D vitaminlerinden yeterince almalıdır. Süt ve süt ürünleri bol miktarda tüketilmelidir. Armut, havuç, salatalık gibi yiyecekleri dişlerimizle kopararak yemek, diş ve diş etlerimizin sağlığı için önemlidir. Art arda yenilip içilen çok sıcak – çok soğuk yiyecek ve içecekler dişlerimizin zarar görmesine neden olabilir ve dişlerimizi çatlatabilir. Fındık ve ceviz gibi yiyeceklerin kabukları dişlerle kırılmamalıdır. Asitli içecekler ve şeker fazla tüketilmemelidir. Sivri cisimlerle dişleri karıştırma dişlerimize ve diş etlerine zarar verir. Dişlerin düzenli olarak fırçalanmaması dişlerin çürümesine yol açar. Bu nedenle dişlerimizi tekniğine uygun şekilde fırçalayarak besin artıklarını dişlerimizden uzaklaştırmamız gerekir. Tekniğine uygun fırçalamada, diş fırçası eğik tutulmalıdır. Ön dişlerin yüzeyi dairesel hareketle fırçalanmalıdır. Dişlerin çiğneme yüzeyleri ileri geri hareketle, iç yüzeyleri ve diş etleri dairesel hareketle temizlenmelidir. Diş fırçalamada ağza uygun fırça tercih edilmelidir. Diş fırçası çok yumuşak ya da sert olmamalıdır. Diş etlerini tahriş etmeyen ve tüm dişlerin yüzeylerine ulaşabilen bir diş fırçası kullanılmalıdır. Dişler fırçalanırken diş macunu kullanılmalı ve fırçalama işlemi en az iki-üç dakika sürmelidir. Her altı ayda bir diş doktoruna giderek dişlerimizi kontrol ettirmeliyiz. Bir önceki yazımız olan Fen Bilimleri Solunum Sistemi Konu Anlatımı başlıklı yazımızda 6. Sınıf Fen Bilimleri Vücudumuzdaki Sistemler, 6. Sınıf Solunum Sistemi Ders Notu ve Fen Bilimleri Ders Notu hakkında bilgiler arama terimlerisindirim sistemi 5 sınıfsindirim sistemi5 sınıf sindirim sistemi5 sınıf sindirim sistemi konu anlatımıbesinlerin sindirimi 5 sınıfbesinlerin sindirimisindirim sistemi 5 sınıf konu anlatımısindirim sistemi nedir 5 sınıfsindirim nedir 5 sınıfsindirim sistemi özeti 5 sınıf5 sınıf fen bilimleri besinlerin sindirimi Eğitim Öğretim İle İlgili Belgeler > Konu Anlatımlı Dersler > Fen Bilimleri Konu Anlatımı BESİNLER VE DENGELİ BESLENME 5. SINIF KONU ANLATIM FEN TEKNOLOJİ KONU ANLATIMI FEN BİLİMLERİ KONU ANLATIMLARI Beslenme Neden Gereklidir? Canlılar beslenemezlerse yaşamlarını sürdüremezler. Tüm canlılar büyüyebilmek ve yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için beslenir. -> Canlılar, doğduktan sonra büyür ve gelişirler. Büyüyebilmek ve gelişebilmek için ise beslenirler. Yediğimiz besinlerin bir kısmı vücudumuzun kas ve kemik yapısına katılır. Böylece büyürüz. Dünyaya gelen bebek büyüyerek çocuk olur, çocuk büyüyerek yetişkin olur. Yetişkinler büyümezler. İnsanlar belli bir yaşa gelince büyümelerini tamamlarlar. -> Canlılar yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için gerekli olan enerjiyi besinlerden sağlarlar. Organlarımız çalışırken, soluk alıp verirken enerji harcarız. Yürürken, konuşurken, düşünürken harcadığımız enerji, uyurken harcadığımız enerjiden daha fazladır. Bu nedenle çok hareket ettiğimizde daha çabuk acıkırız. Vücudumuzun enerji ihtiyacı arttığı için beslenme isteği duyarız. Besinleri Nasıl Elde Ederiz? Besinlerimizi bitkilerden ve hayvanlardan elde ederiz. Hayvansal Besinler Et, süt, yumurta inek, koyun, tavuk, balık gibi hayvanlardan et, inek, koyun, keçi gibi hayvanlardan süt Yoğurt ve peynir, sütten elde edilir., Tavuk, hindi, kaz, ördek gibi hayvanlardan yumurta elde edilir. Bitkisel Besinler Ø Meyve ve Sebzeler Elma, armut, üzüm, muz, nar, portakal, mandalina vb. meyveler, bu meyvelerin ağaçlarından elde edilir. Pırasa, ıspanak, marul, lahana, domates, salatalık, maydanoz, soğan birer sebzedir. Ø Tahıllar Buğday, arpa, çavdar, yulaf, pirinç, mısır vb. Ø Baklagiller Kuru fasulye, nohut, mercimek, bezelye vb. Ø Turunçgiller Portakal, limon, mandalina, greyfurt vb. İçerdikleri Maddelere Göre Besinler Besinler içerdikleri maddelere göre karbonhidratlar, proteinler, yağlar, vitaminler, su ve mineraller olarak gruplandırılır. Besinlerde birçok madde vardır ancak besinler en çok içerdikleri maddeye göre gruplandırılır. Karbonhidratlar Hangi Besinlerde Bulunur? Temel besin maddelerimizdendir. Ekmek, makarna, pilav, süt, bal, meyve çeşitlerinde, tahıllarda, patates ve şeker kamışında bolca bulunur. Karbonhidrat ,çeren maddelere tentürdiyot damlatıldığında rengi mavi \ olur. Vücudumuzda Ne İşe Yarar? Karbonhidratlar vücudumuza enerji sağlar. Meyve ve sebzelerde, kepekli ekmekte, yulafta bulunan lif, sindirimi kolaylaştırır. Lif de bir karbonhidrattır. Proteinler Hangi Besinlerde Bulunur? Et, süt, yumurta, yoğurt, balık, peynir gibi hayvansal besinlerde bolca bulunur. Bitkisel besinlerden tahıllar, baklagiller ve kuru yemişler protein bakımından zengindir. Nitrik asit damlattığımızda rengi sarı olan maddelerde protein vardır. Vücudumuzda Ne İşe Yarar? Proteinler, büyüme ve gelişmeyi sağlar. Vücudumuzda oluşan yaraların iyileşmesini proteinler gerçekleştirir. Bu nedenle proteinler yapıcı ve onarıcı besinler olarak adlandırılır. Vücudumuzun mikroplara karşı direnci ve zekâmızın gelişmesi için de proteinlere ihtiyaç duyarız. Büyüme ve gelişme dönemindeki bebekler ve çocuklar yeterince protein almazlarsa büyümeleri yavaşlar ya da durabilir. Çünkü yeterince protein almazsak kemik ve kaslarımız gelişemez. Yağlar Hangi Besinlerde Bulunur? Bitkilerden ve hayvanlardan elde edilir. Vücudumuzda Ne İşe Yarar? Vücudumuz, fazla enerji gerektiren işler için gerekli enerjiyi yağlardan sağlar. Yağlar, karbonhidratlardan daha fazla enerji içerir. Fazla yağ vücudumuzda depolanır. Çok yağ ve karbonhidrat tükettiğimizde şişmanlık sorunu yaşarız. Vitaminler Hangi Besinlerde Bulunur, Ne İşe Yarar? A Vitamini -> Havuç, kereviz, domates, taze fasulye, fıstık, avakado, baklagiller, mantar, yumurta, süt, buğday ve cevizde bulunur. Eksikliğinde gece körlüğü, deride kuruma ve pullanma görülür. Kemik ve diş gelişimine katkıda bulunur. B Vitamini -> Süt ve süt ürünlerinde, kırmızı et, yumurta ve birçok sebzede bulunur. Tahıl ve tahıllardan elde edilen ürünlerde de B vitamini bulunur. B vitaminleri eksikliğinde kansızlık, yorgunluk, deride yaralar gibi rahatsızlıklar oluşur. C Vitamini -> Turunçgiller, çilek, kuşburrnu, böğürtlen, domates, maydanoz, lahana, patates ve yeşil yapraklı sebzelerde bulunur. Diş ve diş eti sağlığı için gereklidir. Vücudu mikroplara karşı korur. D Vitamini -> Süt, yumurta, tereyağı, balık ve balık yağı, peynir ve sebzelerde bulunur. Kalsiyum ve fosforun emilmesini ve kemiklerde depolanmasını sağlar. D vitamininin ön maddesi besinlerden alınır, güneş ışınları ile D vitamini oluşur. Ancak balık yağıyla doğrudan alabiliriz. E Vitamini -> Kırmızı et, süt ve süt ürünleri, yumurta, tahıl ve tahıl ürünlerinde bulunur. Eksikliğinde kısırlık, karaciğer, kalp ve damar hastalıkları görülür. K Vitamini -> Kırmızı et, pirinç, karaciğer, mısır, domates, yeşil sebzeler, muz, şeftali ve çilekte bulunur. Kanın pıhtılaşmasını sağlar. K vitamini eksikliğinde kan pıhtılaşmaz. Yaralanmalarda çok kan kaybedilebilir. Vitaminler, vücudumuzda düzenleyici olarak görev yapar. Vücudun direncini artırarak hastalıklardan korur. Ayrıca vitaminler büyüme, gelişme ve üremede önemli rol oynar. VİTAMİNLERİN, KARBONHİDRAT , PROTEİN VE YAĞLARIN AYRAÇLARI AYIRAÇLAR=İNDİKATÖRLER -> Çeşitli maddeleri tanımak varlığını anlamak için kullanılan maddelere ayıraç denir. KARBONHİDRAT ekmek,pilav,makarna,unlu yiyecekler,patates,süt,süt ürünleri,meyveler -> Nişasta + İyot Çözeltisi - > Mavi - Mor Renk -> Nişasta + Lügol Çözeltisi - > Mavi - Mor Renk -> Glikoz + Benedict Çözeltisi -ISI-> Kiremit Kırmızısı Renk -> Glikoz + Fehling Çözeltisi -ISI-> Kiremit Kırmızısı Renk -> Selüloz + İyotlu Çinkoklorür- >Açık Mavi veya Yeşil Renk -> Glikojen +İyot Çözeltisi- >Kahverengi-Kırmızı renk PROTEİN et,süt,yumurta,peynir,bakla,fasülye,nohut,mercimek -> Protein + Nitrikasit -ISI- > Sarı Renk -> Protein + Biüret -ISI- > Mor - Menekşe Renk -> Protein + Fehling Çözeltisi-ISI->Menekşe Renk -> Protein + Lügol -ISI- > Sarı Renk YAĞLAR içyağı,kuyrukyağı,zeytinyağı,mısıryağı,pamukyağı,ayçiçekyağı,soyayağı,fındık,ceviz,fıstıkyağı -> Yağ + Eter -> Kağıt üzerinde saydam leke -> Yağ + Aseton -> Kağıt üzerinde saydam leke -> Yağ + Alkol -> Kağıt üzerinde saydam leke -> Yağ +Sudan III -ISI-> Kırmızı damlacıklar Su Canlılar susuz yaşayamaz. Yemek .yemeden 2 hafta yaşayabiliriz ama 'susuz birkaç gün yaşayabiliriz, ı Vücudumuzun % 70'i sudur. Su içerek [Vücudumuzun su ihtiyacını karşılarız. Her gün 1,5 - 2 litre su içmeliyiz. Meyve ve sebzeleri yediğimizde de vücudumuza su alırız. Yazın terleyerek su kaybettiğimiz için daha çok su içeriz. Su da vitaminler gibi vücudumuzda düzenleyici olarak görev yapar. Mineraller Mineralller, vücudumuza yediğimiz yiyecekler ve içeceklerle girer. Vücudumuzda düzenleyici olarak görev yapar. Nasıl Beslenmeliyiz? Yaşamımızı sağlıklı bir biçimde sürdürebilmemiz için dengeli ve sağlıklı beslenmeliyiz. Sağlıklı ve dengeli beslenebilmek için de vücudumuz için gerekli olan tüm maddeleri almalıyız. Enerji veren, yapıcı - onarıcı ve düzenleyici besinlerden belli miktarda yemeliyiz. Bir günde yememiz gereken besin miktarları besin piramidinde gösterilmiştir. 1 de anlaşılacağı gibi bir günde en çok karbonhidrat içeren besinler yemeliyiz. Böylece vücudumuzun sağlıklı çalışabilmesi için gerekli enerjiyi sağlamış oluruz. Karbonhidrat en çok ekmek, makarna, pilav, unlu mamuller gibi besinlerde bulunur. 2. Karbonhidratlardan sonra en çok tüketmemiz gereken besinler vitaminler ve minerallerdir. Bu besinler düzenleyicidir. Vücudumuzun hastalıklara karşı direncini artırır. Sebze ve meyvelerde bolca bulunur. 3. Üçüncü besin grubu ise proteinlerdir. Proteinler yapıcı ve onarıcıdır. En çok süt ve süt ürünleri ile et ve et ürünlerinde, yumurtada bulunur. 4. Enerji verici yağ ve şekerlerden de yeteri kadar almalıyız. Bu besinlerden yeterli miktarda yediğimizde enerji ihtiyacımızı karşılar, vücudumuzun diğer işleri için gerekli maddeleri almış oluruz. Buna yeterli ve dengeli beslenme deriz. Dengeli beslenmeye diyet de denir. Diyet sözcüğü çoğu zaman yanlış kullanılır. Dengeli ve yeterli beslenen birinin günlük menüsü aşağıdaki gibi olabilir. Sabah 1 bardak süt, 1 adet yumurta, 10 adet zeytin, Bir dilim ekmek, 1 domates Öğle Balık, Makarna, Salata, Puding Akşam Ezogelin çorba, Salata, Pilav, 2 adet mandalina Besin maddeleri vücudumuzda eksik olursa vücudumuzun sağlığı bozulur. Özellikle çocuklar, hızlı büyüdüğü için daha çok protein ve karbonhidrat içeren besinler yemelidir. Yeterli ve dengeli beslenmeyen çocuklarda büyüme yavaşlar, vücut sağlıklı çalışamaz. Hazır Yiyecekler Besinlerin çeşitliliği, teknolojik gelişmelerin etkisiyle son yıllarda artış göstermiştir. Hazır gıdalarda çoğunlukla koruyucu, renklendirici, tatlandırıcı katkı maddeleri bulunur. Katkı maddeleri besinlerin doğallığını bozar. Bu besinlerden fazla tüketen insanlarda sağlık sorunları yaşanabilir. Besin maddeleri alırken, Ø İçindekiler bölümünde gıda içerikleri ile ilgili açıklamaları incelemeliyiz. Ø Paketin üzerindeki son kullanma tarihlerine bakmalıyız. Tazeliğini yitirmiş, bozulmuş yiyecekler sağlığımıza zarar verebilir; besin zehirlenmesine neden olur. Ø Gıda maddelerinde damgasının olup olmadığına bakmalıyız. Bu damga ürünün kalitesini gösterir. Ø Tarım ve Köy işleri Bakanlığı'nın izninin olup olmadığına dikkat etmeliyiz. Taze Yiyecekler Sağlığımızı korumak ve sağlıklı yaşamak için taze besinler tüketmeliyiz. Canlı renkli ve diri görünümlü besinler tazedir. Besinleri dokunarak, koklayarak da taze olup olmadığını anlayabiliriz. Meyve ve sebzeleri satın alırken yukarıda anlattığımız özelliklerine bakarak alırız. Bu besinlerin temizliğine dikkat etmeliyiz. Yemeden önce iyice yıkamalıyız. Aksi takdirde vücudumuza bazı mikroplar girerek sağlığımızı bozar. “FEN BİLİMLERİ DERSİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIMLAR” SAYFASINA GERİ DÖNMEK İÇİN >>>TIKLAYIN>>TIKLAYIN>>TIKLAYINYorumu çok güzel herkes denemeli 100 aldım ->Yazan asya. >>>YORUM YAZ<<< Adınız Yorumunuz E MailZorunlu Değil Beslenme Neden Gereklidir? Canlılar beslenemezlerse yaşamlarını sürdüremezler. Tüm canlılar büyüyebilmek ve yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için beslenir. • Canlılar, doğduktan sonra büyür ve gelişirler. Büyüyebilmek ve gelişebilmek için ise beslenirler. Yediğimiz besinlerin bir kısmı vücudumuzun kas ve kemik yapısına katılır. Böylece büyürüz. Dünyaya gelen bebek büyüyerek çocuk olur, çocuk büyüyerek yetişkin olur. Yetişkinler büyümezler. İnsanlar belli bir yaşa gelince büyümelerini tamamlarlar. • Canlılar yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için gerekli olan enerjiyi besinlerden sağlarlar. Organlarımız çalışırken, soluk alıp verirken enerji harcarız. Yürürken, konuşurken, düşünürken harcadığımız enerji, uyurken harcadığımız enerjiden daha fazladır. Bu nedenle çok hareket ettiğimizde daha çabuk acıkırız. Vücudumuzun enerji ihtiyacı arttığı için beslenme isteği duyarız. Besinleri Nasıl Elde Ederiz? Besinlerimizi bitkilerden ve hayvanlardan elde ederiz. Hayvansal Besinler Et, süt, yumurta inek, koyun, tavuk, balık gibi hayvanlardan et, inek, koyun, keçi gibi hayvanlardan süt Yoğurt ve peynir, sütten elde edilir., Tavuk, hindi, kaz, ördek gibi hayvanlardan yumurta elde edilir. Bitkisel Besinler Ø Meyve ve Sebzeler Elma, armut, üzüm, muz, nar, portakal, mandalina vb. meyveler, bu meyvelerin ağaçlarından elde edilir. Pırasa, ıspanak, marul, lahana, domates, salatalık, maydanoz, soğan birer sebzedir. Ø Tahıllar Buğday, arpa, çavdar, yulaf, pirinç, mısır vb. Ø Baklagiller Kuru fasulye, nohut, mercimek, bezelye vb. Ø Turunçgiller Portakal, limon, mandalina, greyfurt vb. İçerdikleri Maddelere Göre Besinler Besinler içerdikleri maddelere göre karbonhidratlar, proteinler, yağlar, vitaminler, su ve mineraller olarak gruplandırılır. Besinlerde birçok madde vardır ancak besinler en çok içerdikleri maddeye göre gruplandırılır. Karbonhidratlar Hangi Besinlerde Bulunur? Temel besin maddelerimizdendir. Ekmek, makarna, pilav, süt, bal, meyve çeşitlerinde, tahıllarda, patates ve şeker kamışında bolca bulunur. Karbonhidrat ,çeren maddelere tentürdiyot damlatıldığında rengi mavi \ olur. Vücudumuzda Ne İşe Yarar? Karbonhidratlar vücudumuza enerji sağlar. Meyve ve sebzelerde, kepekli ekmekte, yulafta bulunan lif, sindirimi kolaylaştırır. Lif de bir karbonhidrattır. Proteinler Hangi Besinlerde Bulunur? Et, süt, yumurta, yoğurt, balık, peynir gibi hayvansal besinlerde bolca bulunur. Bitkisel besinlerden tahıllar, baklagiller ve kuru yemişler protein bakımından zengindir. Nitrik asit damlattığımızda rengi sarı olan maddelerde protein vardır. Vücudumuzda Ne İşe Yarar? Proteinler, büyüme ve gelişmeyi sağlar. Vücudumuzda oluşan yaraların iyileşmesini proteinler gerçekleştirir. Bu nedenle proteinler yapıcı ve onarıcı besinler olarak adlandırılır. Vücudumuzun mikroplara karşı direnci ve zekâmızın gelişmesi için de proteinlere ihtiyaç duyarız. Büyüme ve gelişme dönemindeki bebekler ve çocuklar yeterince protein almazlarsa büyümeleri yavaşlar ya da durabilir. Çünkü yeterince protein almazsak kemik ve kaslarımız gelişemez. Yağlar Hangi Besinlerde Bulunur? Bitkilerden ve hayvanlardan elde edilir. Vücudumuzda Ne İşe Yarar? Vücudumuz, fazla enerji gerektiren işler için gerekli enerjiyi yağlardan sağlar. Yağlar, karbonhidratlardan daha fazla enerji içerir. Fazla yağ vücudumuzda depolanır. Çok yağ ve karbonhidrat tükettiğimizde şişmanlık sorunu yaşarız. Vitaminler Hangi Besinlerde Bulunur, Ne İşe Yarar? A Vitamini —► Havuç, kereviz, domates, taze fasulye, fıstık, avakado, baklagiller, mantar, yumurta, süt, buğday ve cevizde bulunur. Eksikliğinde gece körlüğü, deride kuruma ve pullanma görülür. Kemik ve diş gelişimine katkıda bulunur. B Vitamini —► Süt ve süt ürünlerinde, kırmızı et, yumurta ve birçok sebzede bulunur. Tahıl ve tahıllardan elde edilen ürünlerde de B vitamini bulunur. B vitaminleri eksikliğinde kansızlık, yorgunluk, deride yaralar gibi rahatsızlıklar oluşur. C Vitamini —► Turunçgiller, çilek, kuşburrnu, böğürtlen, domates, maydanoz, lahana, patates ve yeşil yapraklı sebzelerde bulunur. Diş ve diş eti sağlığı için gereklidir. Vücudu mikroplara karşı korur. D Vitamini —► Süt, yumurta, tereyağı, balık ve balık yağı, peynir ve sebzelerde bulunur. Kalsiyum ve fosforun emilmesini ve kemiklerde depolanmasını sağlar. D vitamininin ön maddesi besinlerden alınır, güneş ışınları ile D vitamini oluşur. Ancak balık yağıyla doğrudan alabiliriz. E Vitamini —► Kırmızı et, süt ve süt ürünleri, yumurta, tahıl ve tahıl ürünlerinde bulunur. Eksikliğinde kısırlık, karaciğer, kalp ve damar hastalıkları görülür. K Vitamini —► Kırmızı et, pirinç, karaciğer, mısır, domates, yeşil sebzeler, muz, şeftali ve çilekte bulunur. Kanın pıhtılaşmasını sağlar. K vitamini eksikliğinde kan pıhtılaşmaz. Yaralanmalarda çok kan kaybedilebilir. Vitaminler, vücudumuzda düzenleyici olarak görev yapar. Vücudun direncini artırarak hastalıklardan korur. Ayrıca vitaminler büyüme, gelişme ve üremede önemli rol oynar. VİTAMİNLERİN, KARBONHİDRAT, PROTEİN VE YAĞLARIN AYRAÇLARI AYIRAÇLAR=İNDİKATÖRLER • Çeşitli maddeleri tanımak varlığını anlamak için kullanılan maddelere ayıraç denir. KARBONHİDRAT ekmek,pilav,makarna,unlu yiyecekler,patates,süt,süt ürünleri,meyveler • Nişasta + İyot Çözeltisi - > Mavi - Mor Renk • Nişasta + Lügol Çözeltisi - > Mavi - Mor Renk • Glikoz + Benedict Çözeltisi -ISI-> Kiremit Kırmızısı Renk • Glikoz + Fehling Çözeltisi -ISI-> Kiremit Kırmızısı Renk • Selüloz + İyotlu Çinkoklorür- >Açık Mavi veya Yeşil Renk • Glikojen +İyot Çözeltisi- >Kahverengi-Kırmızı renk PROTEİN et,süt,yumurta,peynir,bakla,fasülye,nohut,mercimek • Protein + Nitrikasit -ISI- > Sarı Renk • Protein + Biüret -ISI- > Mor - Menekşe Renk • Protein + Fehling Çözeltisi-ISI->Menekşe Renk • Protein + Lügol -ISI- > Sarı Renk YAĞLAR içyağı,kuyrukyağı,zeytinyağı,mısıryağı,pamukyağı,ayçiçekyağı,soyayağı,fındık,ceviz,fıstıkyağı • Yağ + Eter -> Kağıt üzerinde saydam leke • Yağ + Aseton -> Kağıt üzerinde saydam leke • Yağ + Alkol -> Kağıt üzerinde saydam leke • Yağ +Sudan III -ISI-> Kırmızı damlacıklar Su Canlılar susuz yaşayamaz. Yemek .yemeden 2 hafta yaşayabiliriz ama 'susuz birkaç gün yaşayabiliriz, ı Vücudumuzun % 70'i sudur. Su içerek [Vücudumuzun su ihtiyacını karşılarız. Her gün 1,5 - 2 litre su içmeliyiz. Meyve ve sebzeleri yediğimizde de vücudumuza su alırız. Yazın terleyerek su kaybettiğimiz için daha çok su içeriz. Su da vitaminler gibi vücudumuzda düzenleyici olarak görev yapar. Mineraller Mineralller, vücudumuza yediğimiz yiyecekler ve içeceklerle girer. Vücudumuzda düzenleyici olarak görev yapar. Nasıl Beslenmeliyiz? Yaşamımızı sağlıklı bir biçimde sürdürebilmemiz için dengeli ve sağlıklı beslenmeliyiz. Sağlıklı ve dengeli beslenebilmek için de vücudumuz için gerekli olan tüm maddeleri almalıyız. Enerji veren, yapıcı - onarıcı ve düzenleyici besinlerden belli miktarda yemeliyiz. Bir günde yememiz gereken besin miktarları besin piramidinde gösterilmiştir. de anlaşılacağı gibi bir günde en çok karbonhidrat içeren besinler yemeliyiz. Böylece vücudumuzun sağlıklı çalışabilmesi için gerekli enerjiyi sağlamış oluruz. Karbonhidrat en çok ekmek, makarna, pilav, unlu mamuller gibi besinlerde bulunur. 2. Karbonhidratlardan sonra en çok tüketmemiz gereken besinler vitaminler ve minerallerdir. Bu besinler düzenleyicidir. Vücudumuzun hastalıklara karşı direncini artırır. Sebze ve meyvelerde bolca bulunur. 3. Üçüncü besin grubu ise proteinlerdir. Proteinler yapıcı ve onarıcıdır. En çok süt ve süt ürünleri ile et ve et ürünlerinde, yumurtada bulunur. 4. Enerji verici yağ ve şekerlerden de yeteri kadar almalıyız. Bu besinlerden yeterli miktarda yediğimizde enerji ihtiyacımızı karşılar, vücudumuzun diğer işleri için gerekli maddeleri almış oluruz. Buna yeterli ve dengeli beslenme deriz. Dengeli beslenmeye diyet de denir. Diyet sözcüğü çoğu zaman yanlış kullanılır. Dengeli ve yeterli beslenen birinin günlük menüsü aşağıdaki gibi olabilir. Sabah 1 bardak süt, 1 adet yumurta, 10 adet zeytin, Bir dilim ekmek, 1 domates Öğle Balık, Makarna, Salata, Puding Akşam Ezogelin çorba, Salata, Pilav, 2 adet mandalina Besin maddeleri vücudumuzda eksik olursa vücudumuzun sağlığı bozulur. Özellikle çocuklar, hızlı büyüdüğü için daha çok protein ve karbonhidrat içeren besinler yemelidir. Yeterli ve dengeli beslenmeyen çocuklarda büyüme yavaşlar, vücut sağlıklı çalışamaz. Hazır Yiyecekler Besinlerin çeşitliliği, teknolojik gelişmelerin etkisiyle son yıllarda artış göstermiştir. Hazır gıdalarda çoğunlukla koruyucu, renklendirici, tatlandırıcı katkı maddeleri bulunur. Katkı maddeleri besinlerin doğallığını bozar. Bu besinlerden fazla tüketen insanlarda sağlık sorunları yaşanabilir. Besin maddeleri alırken, Ø İçindekiler bölümünde gıda içerikleri ile ilgili açıklamaları incelemeliyiz. Ø Paketin üzerindeki son kullanma tarihlerine bakmalıyız. Tazeliğini yitirmiş, bozulmuş yiyecekler sağlığımıza zarar verebilir; besin zehirlenmesine neden olur. Ø Gıda maddelerinde "TSE" damgasının olup olmadığına bakmalıyız. Bu damga ürünün kalitesini gösterir. Ø Tarım ve Köy işleri Bakanlığı'nın izninin olup olmadığına dikkat etmeliyiz. Taze Yiyecekler Sağlığımızı korumak ve sağlıklı yaşamak için taze besinler tüketmeliyiz. Canlı renkli ve diri görünümlü besinler tazedir. Besinleri dokunarak, koklayarak da taze olup olmadığını anlayabiliriz. Meyve ve sebzeleri satın alırken yukarıda anlattığımız özelliklerine bakarak alırız. Bu besinlerin temizliğine dikkat etmeliyiz. Yemeden önce iyice yıkamalıyız. Aksi takdirde vücudumuza bazı mikroplar girerek sağlığımızı bozar. İlkokul Beslenme Listesi Örneği İçin Tıklayınız Benzer Yazılar

besinlerin sindirimi 5 sınıf konu anlatımı